Hoveniers van Oranje: werk en positie 1621 – 1732, Online lezing 14 april as. 19.30 uur

Woensdag 14 april as. om 19.30 uur organiseert de GVON een online lezing van Lenneke Berkhout. Dit mede naar aanleiding van haar onlangs verschenen, nieuwe boek.

Dit nieuwe boek van Lenneke Berkhout is met recht verrassend te noemen omdat het een aspect van de rijke  cultuurhistorie op historische buitenplaatsen benadert vanuit het perspectief van de hoveniers of gardeniers, zoals ze ook wel werden genoemd. Doorgaans zijn het de eigenaren van de paradijselijke tuinen die in de17de en 18de eeuw centraal staan of roem vergaarden met hun groene kunstwerken; hoveniers zijn tot nu toe vrijwel  onderbelicht of zelfs onzichtbaar gebleven. Intensief archiefonderzoek van Lenneke Berkhout, die kort geleden op dit onderwerp promoveerde, plaatst de toen geldende vakkennis en -kunde nu in het voetlicht. Een hovenier van Oranje is een nut, bequaem en geexperimenteert persoon met een maatschappelijke positie, een carrière, een internationaal netwerk en een persoonlijk leven dat nauw verweven was met zijn prinselijke opdrachtgevers. Waardering voor hun werk of persoon was echter ver te zoeken. Er zijn genoeg afbeeldingen bekend van tuinen en parken en soms zie je daarop hardwerkende tuinlieden in een door hen goed onderhouden tuin, nog vaker werden ze afgeschilderd als onbetrouwbaar, eigenwijs, lui en onbekwaam. Drankmisbruik en wangedrag zijn daarbij geregelde typeringen. Ook de wijze waarop hun opdrachtgevers of hun rentmeesters met hen omgaan, zegt veel over de wijze waarop men in de 17de eeuw over handwerklieden dacht. Lonen konden eenzijdig worden gekort of ingehouden indien er zich zaken hadden voorgedaan die het hof onwelgevallig waren.

Berkhout behandelt in haar dissertatie, die ook voor een leek vol bijzondere verhalen en anekdotes staat, ruim 100 jaar tuingeschiedenis aan de hoven van de Oranjes. In haar onderzoek schetst zij de ontwikkelingen door die tijd heen en gaat zij in op de maatschappelijke veranderingen in relatie met wat dit voor de tuinbazen en hoveniers betekende. Waren de tuinwerkers aanvankelijk wat je zou kunnen betitelen als ‘eenvoudige’ tuinlieden, naarmate de tijd verstrijkt vergrootten zij hun kennis en vaardigheden aanzienlijk en brengen zij horti-culturele innovaties steeds in de praktijk. Daarnaast onderhielden zij netwerken met collega’s elders tot in het buitenland aan toe.

Het boek is via deze link te bestellen.

Onlinelezing Hoveniers van Oranje woensdag 14 april 2021, 19.30 uur

De tuinen van de prinsen en prinsessen van Oranje waren  toonaangevend in de zeventiende eeuw. Een vijftigtal hoveniers en ander tuinpersoneel onderhielden deze tuinen. De hoveniers waren verantwoordelijk voor de teelt van groenten en fruit, de aanleg van parterres, de verzorging van uitheemse planten, de ‘broeikunst’ en nog veel meer. Zij speelden ook een rol in de professionalisering van het hoveniersvak, de ontwikkeling van nieuwe technieken en de (internationale) uitwisseling van horticulturele kennis. De lezing geeft een kleurrijk beeld van de dagelijkse gang van zaken in en om de tuinen, van een prinses die haar hoveniers zeer waardeerde tot een snoeischaar als vredesgeschenk voor de Franse koning Lodewijk XIV.

Aanmelden voor deze lezing via deze link van Historizon